Notion Veritabanı Temelleri: Özellik, İlişki, Rollup ve Görünüm

Sayfa mı, veritabanı mı?

Notion'da her şey bir sayfadır. Veritabanı, aynı türden sayfaları bir arada tutan ve her birine aynı alanları veren bir kaptır. Karar için tek soru yeter: **Bu türden on tane daha olacak mı?**

Diyelim ki her okuduğun kitap için ayrı bir sayfa açıyorsun. Yirmi kitap sonra “bu yıl kaç kitap bitirdim?” sorusunu cevaplamak için sayfaları tek tek açman gerekir. Aynı kitaplar bir veritabanında olsaydı, “Bitiş tarihi” alanına göre filtreleyip sayıyı en altta görürdün.

Özellikler: her kaydın alanları

Her veritabanının bir **Title** alanı vardır; geri kalanını sen eklersin. En çok işe yarayanlar:

**Select mi, Multi-select mi?** Bir kayıt aynı anda yalnızca bir değer alabiliyorsa (bir görev ya “Bitti”dir ya değildir) Select ya da Status kullan. Multi-select'i yalnızca gerçekten birden çok değer taşıyan alanlarda kullan. Her şeyi Multi-select yapmak, filtrelerin beklenmedik sonuç vermesinin en sık nedenidir.

İlişki: iki veritabanını bağlamak

İlişki (Relation), bir veritabanındaki kaydı başka bir veritabanındaki kayda bağlar: bir görev bir projeye, bir harcama bir kategoriye, bir deneme bir derse.

Kurulumu:

1. Veritabanına yeni bir özellik ekle, türünü **Relation** seç.
2. Bağlanacak veritabanını ara ve seç.
3. Karşı tarafta da görünmesini istiyorsan **Show on …** anahtarını aç ve oradaki alanın adını yaz. Bu, iki yönlü ilişkidir: bir taraftaki değişiklik diğer tarafa kendiliğinden yansır (Notion, 2026a).
4. Her kayıt yalnızca bir karşılık alacaksa (bir harcamanın tek kategorisi olur) sınırı **1 page** yap.

Tek yönlü ilişki, karşı veritabanını kalabalıklaştırmak istemediğinde işe yarar. Diyelim ki yüzlerce kaydı olan bir Kaynaklar veritabanın var ve her toplantı notundan ara sıra bir kaynağa bağlantı veriyorsun; kaynak tarafında “Toplantılar” sütunu görmen gerekmiyorsa tek yönlü bırak.

Rollup: bağlı kayıtlardan hesap

Rollup, bir ilişki üzerinden karşı taraftaki bir alanı okur ve hesaplar. Üç seçim yaparsın: hangi ilişki, karşı taraftaki hangi alan, hangi hesap.

Örnekler:

• Projeler veritabanında: Görevler → Title → **Count all** ile projedeki görev sayısı; Görevler → Teslim → **Latest date** ile son teslim günü.
• Dersler veritabanında: Denemeler → Net → **Average** ile ders başına ortalama net.
• Kategoriler veritabanında: Harcamalar → Tutar → **Sum** ile kategori toplamı. Tam kurulum: [[Notion ile bütçe takibi]].

İki sınırı baştan bil: bir rollup'ın sonucunu başka bir rollup'la okuyamazsın, ve rollup sütununa göre sıralama yalnızca sonuç sayıysa çalışır (Notion, 2026a). Rollup'tan rollup gerekiyorsa ara tarafa bir formül alanı koyup onu oku.

Görünüm: aynı veri, farklı bakış

Bir veritabanına istediğin kadar görünüm ekleyebilirsin. Her görünümün kendi filtresi, sıralaması ve gruplaması olur; veri ise tektir (Notion, 2026b).

Filtreler AND/OR ile üç seviyeye kadar iç içe kurulabilir ve gruplamanın altına ikinci bir gruplama eklenebilir. Ücretsiz planda bir grafik görünümü oluşturabilirsin; Plus ve üzerinde sınır yok (Notion, 2026d).

**Görünüm adını işinden al.** “Tablo 2” yerine “Bu hafta”, “Bitmeyenler”, “Telefonda giriş” gibi adlar ver. Altı ay sonra hangi görünümün ne işe yaradığını adından anlarsın.

Bağlı görünüm ve veri kaynağı

Notion 2025'te terimleri ayırdı: **veri kaynağı** (data source) sayfaların kendisi, **veritabanı** ise onları gösteren kap. Bir veritabanı birden çok veri kaynağı taşıyabilir (Notion, 2026c).

Pratikte en çok kullanacağın şey **bağlı görünüm** (linked view): Görevler veritabanının bir görünümünü ana sayfana ya da bir proje sayfasına koyarsın. Buradaki filtre ve sıralamalar orijinal veritabanını etkilemez, ama bir görevi düzenlemek her yerde düzenler. Aynı görevler için ikinci bir veritabanı açmak yerine bağlı görünüm kullan; çift kayıt, Notion sistemlerinin en hızlı dağılma yoludur.

Sık yapılan dört hata

1. **Her şeye ayrı veritabanı.** “Matematik görevleri” ve “Fizik görevleri” iki veritabanı değil, tek Görevler veritabanında bir Ders alanıdır. Ayrımı görünümle yap.
2. **İlişki yerine metin.** Ders adını her kayda elle yazarsan, yazım farkı (“Mat”, “Matematik”) hesapları böler. Tekrar eden bir ad varsa ilişki ya da Select kullan.
3. **Fazla alan.** İlk hafta beş alanla başla. Bir alanı iki hafta boyunca hiç doldurmadıysan sil.
4. **Hazır şablonu anlamadan kopyalamak.** Bozulduğunda neyin neye bağlı olduğunu bilemezsin. Bu yazıdaki dört kavramı bir kez kendi küçük veritabanında dene.

İlk deneme: yarım saatlik alıştırma

1. **Dersler** veritabanı aç: Title ve bir Select (Dönem).
2. **Görevler** veritabanı aç: Title, Status, Date ve Dersler'e iki yönlü Relation.
3. Dersler'e bir Rollup ekle: Görevler → Status → **Count values**.
4. Görevler'e üç görünüm ekle: Table (tümü), Board (Status'a göre), Calendar (Date'e göre).
5. Ana sayfana Görevler'in bağlı görünümünü koy, filtre: Date → bu hafta.

Bu iskelet, [[YKS/KPSS çalışma planının]] ve [[tez takibinin]] küçük bir hâli. Bir sonraki adım, alanlardan hesap yapan formüller: [[Notion formülleri]].