YAML ve Makinece [[Okunabilir Vault]]

Metadata'nın işi nedir?

Metadata, metnin içinde zaten anlaşılabilen her şeyi tekrar etmek için kullanılmamalıdır. Güçlü olduğu yer yapılandırılmış ve tekrar sorgulanacak alanlardır.

Kaynak modelinin çekirdek alanları:

• type
• status
• created
• updated
• topic veya sınırlı tags

Bunlara ihtiyaca göre [[ 07 - Proje ve Area Operasyon Yüzeyleri|project ]], area, source, decision_date gibi sahiplik alanları eklenebilir. Fakat yalnız gerçekten sorgulanan alanlar yaşamalıdır.

Şema küçük olmalı

Her nota 15 property eklemek sistemi profesyonel gösterir ama capture ve bakım maliyetini artırır. Kullanılmayan metadata, görünmez bilgi borcudur. Şema şu testi geçmeli:

Bu alan olmasa hangi karar, sorgu veya otomasyon bozulur?

Cevap “hiçbiri” ise alan muhtemelen gereksizdir.

Tür ve durum farklıdır

type notun ne olduğunu, status ise yaşam döngüsünde nerede olduğunu söyler.

Örnek:

---
type: project
status: active
created: 2026-09-26
updated: 2026-09-26
---

Bir Resource active olabilir; bir Project archived olabilir. İki alanı tek etikette birleştirmek sorguları belirsizleştirir.

Metadata ile linki karıştırma

“Bu not hangi projeyle ilişkili?” sorusu bazen metadata ile, bazen wikilinkle ifade edilebilir. Seçim kullanım biçimine bağlıdır:

• Makine düzenli olarak projeye göre filtreleyecekse property değerli olabilir.
• İlişkinin nedenini anlatmak önemliyse metin içinde wikilink gerekir.

Çoğu zaman ikisi birlikte de kullanılabilir; fakat aynı bilginin gereksiz kopyasını yaratmamaya dikkat et.

Makinece okunabilirlik neden önemli?

Dashboard, Dataview sorgusu veya agent dosya yolunu tahmin etmek yerine type: project ve status: active gibi açık sinyalleri kullanabiliyorsa yapı daha öngörülebilir hale gelir. Bu, AI'yı “daha zeki” yapmaz; belirsizliği azaltır.

Metadata şu kullanım alanlarını güçlendirir:

• Aktif projeleri listeleme.
• Stale kayıt tespiti.
• [[Inbox]] ve [[review]] kuyrukları.
• Kaynak türüne göre filtreleme.
• AI [[retrieval]] kapsamını daraltma.

Tarihler

created geçmiş kimliğini, updated ise güncellik sinyalini sağlar. Ancak updated otomatik veya disiplinli biçimde tutulmuyorsa güvenilmez hale gelir. Yanlış metadata, metadata yokluğundan daha tehlikeli olabilir çünkü sorgu katmanı onu gerçek sanır.

Şema review'ı

Ayda veya birkaç ayda bir sor:

• Hangi alanlar gerçekten sorgulanıyor?
• Aynı bilgi iki property'de mi tutuluyor?
• Status değerleri tutarlı mı?
• Eski şema değerleri hâlâ kullanılıyor mu?
• AI veya dashboard kanonik alanları doğru yorumluyor mu?

Gereksiz alanları kaldırmak şema evriminin doğal parçasıdır.

Bilgi ağı

• [[Kişisel Bilgi Mimarisi ve PARA]] — metadata'nın desteklediği sahiplik modeli.
• [[Arama, Geri Çağırma ve Semantik Retrieval]] — filtre ve retrieval katmanı.
• [[Bilgi Sağlığı, Borcu ve Arşivleme]] — stale ve eksik metadata sinyalleri.
• [[Context Engineering, Agent Ready Vault ve Provenance]] — agent'ların güvenilir alanlardan bağlam seçmesi.