Pratikte MOC ve Bases: Kendi Kendini Güncelleyen İçerik Haritaları

İki aracın işi farklı

İçerik haritasının ne olduğunu ve ne zaman açılması gerektiğini [[klasör, etiket ve bağlantı tasarımı]] ile [[LYT ve ACCESS]] yazılarında anlattık. Kısa hâli: bir konuda on-on beş not biriktiğinde ve aralarında dolaşmak zorlaştığında bir harita yazarsın.

Harita elle yazıldığı için iki sorunu var:

• **Eskir.** Yeni bir not yazıp haritaya eklemeyi unutursan, not görünmez olur.
• **Özellikleri göstermez.** Hangi notun taslak, hangisinin olgun olduğunu harita tek başına söylemez.

Bases bu iki sorunu çözer ama tek başına harita yerine geçmez. Bir tablo, notların neden bu sırada durduğunu ve birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu anlatamaz. O yüzden ikisini birlikte kullanıyoruz.

1. adım: Notlara iki özellik ekle (10 dakika)

Bases notların özelliklerinden beslenir. Bu kurulum için iki özellik yeter:

---
tur: kalici
durum: taslak
---

• `tur`: `kaynak`, `kalici`, `proje` gibi az sayıda değer.
• `durum`: `taslak`, `gelisiyor`, `olgun`.

Bütün kasayı bir günde düzenlemeye çalışma. Yalnızca haritasını yazacağın konudaki notlara ekle. Özellik adlarını neden az ve tutarlı tutman gerektiği: [[makinece okunabilir kasa]].

2. adım: Haritanın elle yazılan kısmı (20 dakika)

Diyelim ki “Aralıklı tekrar” konusunda on iki notun var. `Aralıklı tekrar MOC` adında bir not aç ve üst kısmı kendin yaz:

---
tur: moc
---
# Aralıklı tekrar

Bu harita, unutmayı yavaşlatan tekrar düzenleri üzerine notlarımı topluyor.

## Temel fikir
- [[Unutma eğrisi tekrarla düzleşir]]: başlangıç noktası.
- [[Tekrar aralığı hatırlama süresiyle birlikte uzamalı]]: aralığın neden sabit olmaması gerektiği.

## Uygulama
- [[Anki'de günlük kart sayısını sınırla]]: tükenmemek için.
- [[Sınava üç hafta kala aralıkları kısalt]]: bir istisna.

## Açık sorular
- Karışık tekrar ne zaman işe yaramıyor?

Her bağlantının yanındaki kısa açıklama, haritanın asıl değeridir. Tablo bunu yapamaz.

3. adım: Haritanın altına Bases tablosu göm (10 dakika)

Aynı notun en altına “Bu haritaya bağlanan notlar” diye bir başlık aç ve altına şu `base` kod bloğunu ekle:

filters:
  and:
    - file.hasLink(this.file)
views:
  - type: table
    name: Bağlanan notlar
    order:
      - file.name
      - note.durum
      - file.mtime

Burada iki parça iş görüyor (Obsidian, 2026):

• `this`: Bir base bir notun içine gömüldüğünde, `this` o notu, yani haritanın kendisini gösterir.
• `file.hasLink(...)`: Notun, verilen dosyaya bağlantı içerip içermediğini sorar.

Birlikte şunu söylerler: **Bu haritaya bağlantı veren her notu listele.** Artık yeni bir not yazarken içine “Aralıklı tekrar MOC” notuna giden bir wikilink koyman yeterli; not tabloda kendiliğinden görünür. Haritanın üst kısmına henüz eklemediğin notları buradan fark edersin.

Kod bloğu yazmak istemiyorsan komut paletinden **Bases: Insert new base** komutunu çalıştırıp filtreyi arayüzden de kurabilirsin. Ayrı bir `.base` dosyasını da, başka bir notu gömer gibi ünlem işaretli wikilink sözdizimiyle bir nota gömebilirsin.

4. adım: Olgunluk durumunu görmek

Aynı bloğa ikinci bir görünüm ekleyerek harita notunu küçük bir çalışma panosuna çevirebilirsin:

filters:
  and:
    - file.hasLink(this.file)
views:
  - type: table
    name: Bağlanan notlar
    order:
      - file.name
      - note.durum
  - type: table
    name: Uzun süredir dokunulmadı
    filters:
      and:
        - 'durum != "olgun"'
        - file.mtime < now() - "30d"
    order:
      - file.name
      - file.mtime

İkinci görünüm, bir aydan uzun süredir açmadığın taslakları gösterir. Haftalık gözden geçirmede önce bu listeye bak.

Obsidian'ın yeni sürümlerinde Bases'e **kanban** düzeni de geldi: notları bir özelliğe göre sütunlara ayırır ve kartları sürükleyerek o özelliği değiştirmeni sağlar (Obsidian, 2026). `durum` alanını sütun yaparsan taslak → gelişiyor → olgun akışını tek bakışta görürsün. Sürümünde bu düzen yoksa tablo görünümü aynı işi görür.

Etiket mi, bağlantı mı?

Bases, etikete göre de filtreleyebilir: `file.hasTag("aralikli-tekrar")`. Hangisini seçeceğin, notu haritaya nasıl bağladığına bağlı:

Sık yapılan üç hata

**Haritanın tamamını tabloya bırakmak.** Tablo, notların listesini verir; ilişkileri anlatmaz. Üst kısmı boş bir harita, dosya gezgininden farksızdır.

**Her konuya harita açmak.** Üç notluk bir konu için harita gereksizdir. Harita, dolaşmak zorlaştığında açılır.

**Özellik adlarını her notta farklı yazmak.** `durum`, `Durum`, `status` üç ayrı özellik sayılır ve tablo boş görünür. Kasanın başında bir özellik listesi belirle ve ona sadık kal.

Haftalık bakım: beş dakika

1. Haritayı aç, “Bağlanan notlar” tablosunda üst kısımda olmayan notları bul.
2. Bunlardan anlamlı olanları üst kısma bir açıklama cümlesiyle ekle.
3. “Uzun süredir dokunulmadı” görünümünden bir taslak seç ve geliştir.

Bu bakım, [[ağ sağlığı]] yazısındaki yetim not kontrolünün harita düzeyindeki hâlidir. Bases ile Dataview arasındaki genel karar için: [[Bases mi, Dataview mi?]]