Obsidian ve Yapay Zekâ 2: MCP, Skill'ler ve Karpathy'nin LLM Wiki Yöntemi

Önce ilk bölüm

Bu yazı [[Obsidian ve Claude Code ile yapay zekâlı ikinci beyin]] kurulumunun üstüne kurulu. Oradaki dört adımı (Git ile yedek, ajan kurulumu, `CLAUDE.md`/`AGENTS.md` talimat dosyası, izin ayarı) tamamlamadıysan önce onları yap. Aşağıdaki her yöntem ajana daha fazla yetki ya da daha fazla iş veriyor; geri alma imkânın yoksa riski de büyür.

Üç yol, üç farklı ihtiyaç

Yol 1: Kasayı MCP ile bağlamak

**MCP** (Model Context Protocol), yapay zekâ uygulamalarının dosyalara, veritabanlarına ve başka araçlara ortak bir yolla bağlanması için geliştirilen açık bir protokoldür. Anthropic tarafından başlatıldı; Aralık 2025'te Linux Foundation bünyesinde kurulan Agentic AI Foundation'a devredildi. Aynı vakfa OpenAI'ın `AGENTS.md` biçimi de katıldı (Anthropic, 2025).

Obsidian kasası, diskteki bir klasör dolusu Markdown dosyası olduğu için en sade bağlantı yolu **dosya sistemi sunucusudur**. Protokolün resmî örnek sunucularından biri olan Filesystem sunucusu, yalnızca izin verdiğin klasörlerde dosya okuma, yazma, arama ve taşıma araçları sunar (Model Context Protocol, 2026). Claude Desktop'ta yapılandırma dosyasına şuna benzer bir satır eklenir:

{
  "mcpServers": {
    "kasa": {
      "command": "npx",
      "args": ["-y", "@modelcontextprotocol/server-filesystem", "/Users/sen/Belgeler/Kasa/3 Kaynaklar"]
    }
  }
}

Dikkat edilecek üç nokta:

• **Bütün kasayı değil, bir klasörü ver.** Örnekteki yol yalnızca kaynak notlarını açıyor. Kişisel ya da hassas klasörler bu yolun dışında kalır.
• **Sunucunun yazma yetkisi var.** `write_file`, `edit_file`, `move_file` gibi araçlar da gelir. Sohbet uygulaması her araç kullanımından önce onay isterse, onayları okumadan geçme.
• **Topluluk sunucularına temkinli yaklaş.** Obsidian için yazılmış çok sayıda topluluk MCP sunucusu var. Kurmadan önce kimin geliştirdiğine, ne zaman güncellendiğine ve hangi yetkileri istediğine bak; resmî Filesystem sunucusu çoğu iş için yeterli.

MCP'nin kavram olarak kısa tanımı: [Kavramlar: MCP](…) sayfasında.

Obsidian CLI

Obsidian, Şubat 2026'da 1.12 sürümüyle kendi komut satırı aracını çıkardı. Ayarlar → Genel → Komut satırı arayüzü bölümünden açıldığında, terminalden `obsidian` komutuyla şablon uygulamak, görevleri yönetmek ya da eklenti ayarlarını değiştirmek gibi uygulama içi işler yapılabiliyor (Obsidian, 2026). Dosya düzenlemenin ötesinde, Obsidian'ın kendisini yönetmesi gereken bir ajan için bu doğrudan bir yol. Ajanına bu komutları kullanma izni vermeden önce hangilerinin dosya sildiğini ya da ayar değiştirdiğini belgelerden kontrol et.

Yol 2: Obsidian için skill'ler

**Skill** (Agent Skill), bir ajana belirli bir işi öğreten klasördür. İçinde en az bir `SKILL.md` dosyası bulunur: başta adı ve ne zaman kullanılacağı, altında adım adım talimatlar. Ajan her oturumun başında yalnızca adları ve kısa açıklamaları okur; ilgili iş geldiğinde talimatın tamamını yükler. Anthropic bu biçimi Aralık 2025'te açık bir belirtim olarak yayımladı; bugün Claude Code, Codex ve başka ajanlar aynı biçimi okuyabiliyor (Agent Skills, 2026).

Obsidian'ın CEO'su Steph Ango'nun (kepano) yayımladığı **obsidian-skills** deposu, Obsidian'a özgü işler için hazır skill'ler içeriyor (Ango, 2026):

Neden işe yarar? Genel amaçlı bir model, Obsidian'ın bir notun tek bir başlığını gömme sözdizimini ya da Bases'in filtre yazımını çoğu zaman yanlış yazar. Skill, bu ayrıntıları her seferinde komut içinde anlatma zorunluluğunu kaldırır.

Kurulum: Claude Code için deponun içeriği kasanın kökündeki `.claude` klasörüne, Codex için `skills` klasörü Codex'in skill klasörüne (genelde `~/.codex/skills`) kopyalanır. Skill'ler ajanın komut çalıştırmasına yol açabilecek talimatlar içerebilir; **yalnızca kaynağını tanıdığın skill'leri kur** ve kurmadan önce `SKILL.md` dosyasını oku.

Kendi skill'ini de yazabilirsin. Diyelim ki her hafta aynı şekilde haftalık gözden geçirme notu hazırlatıyorsun. Talimatı `CLAUDE.md` içine yazmak yerine `haftalik-ozet` adında bir skill'e taşırsan, talimat dosyan kısa kalır ve ajan bu talimatı yalnızca o iş gelince yükler.

Yol 3: Karpathy'nin LLM wiki yöntemi

Andrej Karpathy, Nisan 2026'da paylaştığı kısa bir notta, kişisel bilgi tabanı için bir düzen önerdi (Karpathy, 2026). Fikir şu: sorulan her soruda kaynakları baştan okutmak yerine, yapay zekâ kaynakları bir kez okuyup bağlantılı bir wiki'ye işler; wiki zamanla büyür.

**Üç bölüm:**

**Üç iş:**

• **Ekleme (ingest):** Yeni bir kaynak geldiğinde yapay zekâ onu okur ve ilgili wiki sayfalarını günceller.
• **Sorgu (query):** Soru sorduğunda wiki'den cevap derler; işe yarayan cevaplar yeni sayfa olarak geri yazılır.
• **Denetim (lint):** Çelişkileri, eskimiş iddiaları, yetim sayfaları ve boşlukları arar.

Karpathy'nin notunda ayrıca bir `index.md` (kategoriye göre katalog) ve bir `log.md` (tarih sıralı işlem kaydı) öneriliyor. Obsidian'ın rolü de açıkça yazılı: bir yanda ajan, öbür yanda Obsidian açık; ajan düzenler, sen sonucu Obsidian'da gezersin.

Güvenli deneme kurulumu

Karpathy notunun bilerek soyut bırakıldığını söylüyor; aşağıdaki kurulum, sitenin ilkelerine göre uyarlanmış bir başlangıç:

1. **Ayrı bir klasörde başla.** Ana kasana dokunmadan `llm-wiki/` adında yeni bir kasa aç; içinde `raw/` ve `wiki/` klasörleri olsun.
2. **Şema dosyasını yaz.** Örnek kurallar:

# LLM wiki kuralları
- raw/ klasöründeki dosyaları asla değiştirme.
- wiki/ içindeki her sayfanın başında: kaynaklar (raw/ dosya adları), son güncelleme tarihi.
- Her iddianın yanına geldiği kaynağı [[raw/dosya-adi]] olarak yaz.
- Emin olmadığın yerde "belirsiz" diye işaretle; tahmin yazma.
- Her işlemden sonra log.md sonuna tarih ve yapılan işi ekle.

1. **Beş kaynakla başla.** Aynı konuda beş makale ya da ders notu koy ve “raw/ klasöründeki kaynakları wiki'ye işle” de. Sonucu Obsidian'da aç, graf görünümüne ve sayfalardaki kaynak bağlantılarına bak.
2. **Rastgele beş iddiayı kontrol et.** Her birinin kaynağına git ve iddianın gerçekten orada yazıp yazmadığına bak. Bu kontrolü atlarsan wiki, hataları kendinden emin bir dille çoğaltan bir yere dönüşür.
3. **Denetimi haftada bir çalıştır.** “wiki/ içinde birbiriyle çelişen, kaynağı olmayan ya da hiçbir sayfadan bağlantı almayan sayfaları listele. Düzeltme, sadece listele.”

LLM wiki ile Zettelkasten arasındaki fark

Bu yöntem, sitede anlattığımız [[kalıcı not]] fikrine benziyor ama bir noktada ayrılıyor: wiki'yi **yapay zekâ yazıyor**. Kalıcı notun değeri, bilgiyi kendi cümlelerinle yeniden üretmenden gelir; bu adımı devretmek, öğrenme etkisini de devretmek demektir. Bu yüzden LLM wiki'yi bir **kaynak kasası** gibi düşün: çok kaynağı hızlı taramak ve aralarındaki bağlantıları görmek için. Asıl düşüncelerini yine kendi kasanda, kendi cümlelerinle yaz. Tartışmanın geniş hâli: [[yapay zekâlı ikinci beyin abartısı]].

Bir teknik sınır daha: uzun bağlamlarda modeller, metnin ortasındaki bilgiyi baştaki ve sondakine göre daha kötü kullanabiliyor (Liu ve ark., 2024). Wiki sayfalarını kısa tutmak ve `index.md` üzerinden ilgili sayfaya yönlendirmek bu sorunu azaltır.

Hangisiyle başlamalı?

Üçünü aynı hafta kurma. Birini seç, iki hafta kullan, işe yarayıp yaramadığına sonra karar ver. Yapay zekâya kasanın hangi bağlamını verdiğini düzenli tutmak için: [[yapay zekâya hazır kasa]].