MOC, [[Wikilink ve Etiket Tasarımı]]

Klasör fiziksel, MOC düşünsel hiyerarşidir

Bir klasör bir dosyayı fiziksel olarak tek yerde tutar. Oysa bir fikir aynı anda birden fazla konuya, projeye veya soruya ait olabilir. MOC bu problemi dosyayı çoğaltmadan çözer: ilgili kavramları, okuma sırasını ve soruları insan tarafından düzenlenmiş tek bir gezinme yüzeyinde toplar.

İyi bir MOC yalnız link listesi değildir. Kaynak modelinde şu öğeleri taşıyabilir:

• Çekirdek kavramlar.
• Önerilen okuma sırası.
• Alt kümeler.
• Açık sorular.
• Çapraz bağlantılar.

Bu yüzden MOC “klasörün güzel hali” değil, konu hakkında nasıl düşünülmesi gerektiğini gösteren kuratörlü haritadır.

Wikilink bir semantik karardır

İki dosya arasında link olması tek başına anlam taşımaz. Linkin cümle içindeki bağlamı ilişkinin türünü görünür kılar:

• Neden: “Bu davranışın nedeni X içinde açıklanıyor.”
• Örnek: “Bu ilkenin pratik örneği Y.”
• Karşıtlık: “Bu yaklaşım Z ile ters yönde çalışır.”
• Üst kavram: “Bu konu PKM sisteminin bir parçasıdır.”

Sadece notun altına yirmi “ilgili” link eklemek [[backlink]] sayısını artırır ama düşünce ağını güçlendirmeyebilir.

Etiket ne zaman kullanılmalı?

Kaynak paket net bir ayrım öneriyor:

• Etiket: Filtrelemek veya grup sorgulamak.
• Wikilink: Belirli bir kavrama, entity'ye veya nota anlam ilişkisi kurmak.
• Metadata: Durum, tür, tarih gibi yapılandırılmış alanlar.

Örneğin #research bir not kümesini filtrelemek için anlamlı olabilir. Fakat “alışkanlık sürtünmesi” gibi bağımsız bir kavram başka notlarla ilişki kuracaksa wikilink daha fazla bağlam taşır.

MOC ne zaman oluşturulmalı?

Her konu için MOC açmak yeni bir klasör problemi üretir. MOC şu durumda değerlidir:

• Aynı tema altında yeterli sayıda not birikmiştir.
• Kullanıcı konuya farklı giriş noktalarından dönmektedir.
• Okuma sırası veya alt kümeler faydalıdır.
• Konu tek bir klasör hiyerarşisiyle ifade edilemiyordur.
• Bir hub notu [[retrieval]] süresini düşürüyordur.

Aşırı linkleme de bilgi borcudur

Her kelimeyi linklemek ağın sinyal/gürültü oranını düşürür. Link, gelecekteki bir navigasyon veya düşünme ihtiyacını desteklemiyorsa gereksiz olabilir.

[[Review]] sırasında şu sorular işe yarar:

• Bu link ilişkiyi açıklıyor mu, yoksa yalnız dekor mu?
• Not önemli ama hiçbir MOC'a bağlı değil mi?
• Bir MOC yüzlerce linkle okunamaz hale geldi mi?
• Aynı ilişki tag, klasör ve link ile üç kez mi ifade ediliyor?

Bilgi ağı

• [[Kişisel Bilgi Mimarisi ve PARA]] — fiziksel sahiplik katmanı.
• [[Evergreen, Atomik Not ve Progressive Summarization]] — ağın kalıcı düşünce düğümleri.
• [[Backlink, Orphan ve Graph ile Ağ Sağlığı]] — kurulan ağın tanı ve bakım tarafı.
• [[Arama, Geri Çağırma ve Semantik Retrieval]] — MOC ve link ağının retrieval rolü.