Notlardan Yazıya: Kalıcı Notlardan [[Makale Çıkarmak]]

Notların amacı yazmaktır

Ahrens’in kitabının alt başlığı bu seriyi özetler: not almak, yazmayı ve düşünmeyi desteklemek içindir (Ahrens, 2017). Bir not sisteminin başarısını not sayısıyla değil, ürettiği işle ölçmek gerekir. Luhmann’ın kutusu da bir koleksiyon değil, Schmidt’in (2016) ifadesiyle bir “yayın makinesiydi”: kartlar sürekli olarak kitap ve makale taslaklarına dönüşüyordu.

Tiago Forte aynı fikri CODE yönteminin son adımında, İfade Et (Express) adımında dile getirir: bilgiyi yalnızca toplamak ve düzenlemek yetmez, bir noktada onu başkalarıyla paylaşılan bir çıktıya çevirmek gerekir (Forte, 2022). Bu adımın yöntemsel tarafını [[CODE yöntemi]] yazısında ele alıyoruz.

Adım 1: Konuyu notlar seçsin

Çoğu yazar konuyu önce seçer, sonra araştırmaya başlar. Zettelkasten tersini önerir: notlarına bak ve nerede yoğunlaştıklarını gör (Ahrens, 2017). Bir fikrin etrafında on beş not birikmişse, zaten o konuda düşünüyorsun demektir.

Yoğunluğu bulmanın pratik yolları:

• Geri bağlantılar: En çok geri bağlantı alan notlar, düşüncenin merkezleridir.
• Harita notları: Bir içerik haritası (MOC) 20 bağlantıyı geçtiyse yazıya hazır olabilir.
• Graf görünümü: Obsidian’ın graf görünümündeki yoğun kümeler; ama grafı karar aracı olarak değil, yalnızca bir ipucu olarak kullan.

Adım 2: Notları topla ve sırala

Yazının sorusuyla ilgili tüm notları yeni bir yazı haritası notuna bağla. Bu aşamada seçici olma; ilgili olabilecek her şeyi ekle. Sonra sıralamaya başla:

# Yazı: Not almak neden hatırlamaya yetmiyor?

## Giriş: bir gözlem
- [[Altını çizmek anlamış gibi hissettirir]]

## Araştırma ne diyor
- [[Tekrar okumak düşük faydalı bir çalışma tekniğidir]]
- [[Hatırlama pratiği tekrar okumaktan daha kalıcıdır]]
- [[Kendi cümlesiyle yazmak hatırlamayı güçlendirir]]

## Sistem ne yapmalı
- [[Not sistemi hatırlamanın yerine değil, yanına kurulur]]
- [[Aralıklı tekrar notları flash karta dönüştürmeyi gerektirir]]

## Kapanış
- [[Not, hafıza değil; hafızanın iskelesidir]]

## Belki
- [[El yazısı ile klavye farkı sanıldığı kadar büyük değil]]

Heptabase gibi görsel tuval araçları bu adımda işe yarar: notları bir tuvale dağıtıp sürükleyerek sıralamak, liste üzerinde sıralamaktan daha sezgisel olabilir. Obsidian’ın Canvas özelliği de benzer bir iş görür.

Adım 3: Her notu bir paragrafa çevir

Şimdi haritadaki sırayla her notu bir paragrafa dönüştür. İyi yazılmış kalıcı notlar zaten bağımsız okunabilir olduğu için bu adım hızlıdır. Yapman gerekenler:

• Bağlama oturt. Notun başındaki cümleyi, bir önceki paragrafla ilişkilendirecek biçimde yeniden yaz.
• Atıfları ekle. Kaynak notuna olan bağlantıyı (Yazar, yıl) biçiminde bir atıfa çevir.
• Örnek ekle. Not soyut kalıyorsa okuyucu için bir örnek ekle; notlar genellikle örneklerden fakirdir.

Bu adımda metin uzun, dağınık ve tekrarlı olacak. Sorun değil. Bu bir taslak.

Adım 4: Köprüler ve boşluklar

Paragraflar yan yana geldiğinde iki şey fark edeceksin:

1. Köprü eksikliği. İki not arasında mantıksal bir sıçrama var. Bir geçiş cümlesi ya da yeni bir paragraf gerekiyor. Bu eksik paragraf genellikle yeni bir kalıcı notun habercisidir: yaz ve kasana da ekle.
2. Boşluk. Argümanın bir yerinde dayanak eksik. Bu, yeni bir okuma ihtiyacını gösterir. Okumayı kaynak notuna, çıkan düşünceyi kalıcı nota yaz, sonra yazıya dön.

Yazma ve not alma arasında gidip gelmek bu yöntemin doğasıdır. Luhmann da kutusunu hem yazının kaynağı hem de yazı sırasında doğan düşüncelerin deposu olarak kullanıyordu (Luhmann, 1981).

Adım 5: Kes, sadeleştir, yayımla

Taslak tamamlandığında yarı yarıya kısalt. Notlarda değerli olan her şey yazıda değerli değildir. Kural:

• Yazının sorusuna doğrudan hizmet etmeyen paragraf → çıkar (not kasada kalır, kaybolmaz).
• Aynı şeyi iki kez söyleyen paragraflar → birleştir.
• Jargon → okuyucunun diline çevir.

Çıkardığın her şeyin kasada güvende olduğunu bilmek kesme işini kolaylaştırır. Yazarların çoğu “bu emeği boşa mı harcadım?” düşüncesiyle kesemez; not sisteminde hiçbir şey boşa gitmez.

Boş sayfa neden kaybolur?

Boş sayfa korkusu, aslında düşünmenin ve yazmanın aynı anda yapılmaya çalışılmasından doğar. Notlarla çalıştığında düşünme, haftalar boyunca küçük parçalar hâlinde zaten yapılmıştır. Yazı anı, düşünceyi icat etme anı değil, düşünceyi düzenleme anıdır.

Küçük başla

İlk denemede tez ya da kitap hedefleme. Beş on kalıcı nottan oluşan 800 kelimelik bir blog yazısı, bir LinkedIn paylaşımı ya da ekibine bir e-posta yeterli. Önemli olan, notlardan bir çıktıya giden yolu bir kez yürümektir. İkinci kez çok daha hızlı olur.

Bu yazıyla Zettelkasten dizisi tamamlandı. Not almanın arkasındaki araştırmalara geçmek istersen bir sonraki dizi: [[Not almanın bilimi]].