İçeriğe geç
nitorel
7 GÜNSistemine başlaİlk sistemini yedi günde kur
Öğren
YazılarKaynaklı yazı dizileriKavramlarKavram kasası, formatlarSistemlerYöntemler, iş akışlarıKütüphaneKitaplar, kaynaklar
Kullan
AraçlarTarafsız araç atlasıNot DenetçisiÜcretsiz kontrol ↗nitoreldumpZihnini boşalt ↗nitorelhabitAlışkanlık takibi ↗
HakkındaŞablonlar 1 ücretsiz
kasa/yazilar/bilim/17-dual-coding-notlar.md

Rehber · Not 209Ölçüldü

Bir Notu Görselleştirmek Ne Zaman Faydalı? Dual Coding Bilimi

Dual coding ve multimedia learning araştırmaları, kelime ve anlamlı görseli birlikte kullanmanın bazı koşullarda öğrenmeyi desteklediğini gösteriyor. Dekoratif görsel, learning styles miti ve PKM için uygulanabilir sınırlar.

Yazan Ahmet Canal · 5 Ekim 2026

[[bilim]][[dual-coding]][[multimedia-learning]]
Okuma
2 dk
Yayın
5 Ekim 2026
Geri bağlantı
1
Kaynak
3
İçindekiler · 11 bölüm
Dual coding ne değildir?Altı güçlü stratejiden biriMultimedia learning ne ekliyor?Hangi bilgiyi görselleştirmek mantıklı?PKM notunda üç seviye1. Metin2. Yapısal görsel3. Hafızadan yeniden üretSketchnote şart mı?AI görselleri otomatik çözüm mü?Sonuç
Bilgi ağı · 3 bağlantılı not
Dizi · 17 / 25Not Almanın Bilimi
  1. 01Unutma Eğrisi ve Aralıklı Tekrar
  2. 02Hatırlama Pratiği: Tekrar Okumak Neden Yetmez?
  3. 03Zihni Boşaltmak: Bilişsel Boşaltma Araştırmaları
  4. 04El Yazısı mı, Klavye mi? Bir Araştırmanın Anatomisi
  5. 05Cornell Not Alma Yöntemi ve Diğer Teknikler: Hangisi Gerçekten İşe Yarar?
  6. 06Hatırlamaya Çalışmak Neden Yeniden Okumaktan Daha Etkili? Retrieval Practice
  7. 07Test Çözmek Sadece Bilgiyi Ölçer mi, Yoksa Öğrenmenin Kendisi midir?
  8. 08Aynı Konuya Saatlerce Çalışmak mı, Konuları Karıştırmak mı? Interleaving Etkisi
  9. 09Bilgiyi Kendin Üretince Neden Daha İyi Hatırlıyorsun? Generation Effect
  10. 10Bir Konuyu Kendine Anlatmak Gerçekten Öğrenmeyi Güçlendiriyor mu? Self-Explanation
  11. 11Zihni Boşaltmak Tembellik Değil: Cognitive Offloading Nasıl Çalışıyor?
  12. 12Beynimiz Neyi Not Alacağına Nasıl Karar Veriyor? Metamemory ve Dışsal Hafıza
  13. 13Google Etkisi: Bilgiyi mi Hatırlıyoruz, Bilginin Nerede Olduğunu mu?
  14. 14İnternetten Aradıkça Neden Daha Fazla İnternetten Arıyoruz? Internet Fixation Effect
  15. 15Ekran Görüntüsü Alınca Beyin Artık Hatırlamama Gerek Yok mu Diyor?
  16. 16Kavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?
  17. 17Bir Notu Görselleştirmek Ne Zaman Faydalı? Dual Coding Bilimi
  18. 18El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit Değil
  19. 19Altını Çizmek ve Tekrar Okumak Neden Öğrenmiş Gibi Hissettiriyor?
  20. 20Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative Interrogation
  21. 21Aralıklı Tekrarın Asıl Sorusu: Tekrar Etmek Değil, Ne Zaman Tekrar Etmek?
  22. 22Bir Kez Öğrenmek Yetmez: Successive Relearning Nedir?
  23. 23Uyumak Öğrenmenin Sonrası Değil, Bir Parçası mı?
  24. 24Bildiğini Sanmak ile Bilmek Aynı Şey Değil: Metacognition ve Öğrenme Yanılsamaları
  25. 25Kolay Çalışmak Neden İyi Hissettirip Kötü Öğretebilir? Desirable Difficulties
Kısaca

Metin ve anlamlı görsel birlikte kullanıldığında öğrenme bazı koşullarda yalnız metinden daha iyi olabilir. Fakat bunun anlamı “görsel öğrenenler görselle öğrenir” değildir. **Dual coding**, içeriği iki tamamlayıcı temsil biçimiyle işlemeyi hedefler; dekoratif resim eklemek öğrenme tekniği değildir.

Dual coding ne değildir?

Önce popüler bir yanlışı temizleyelim.

“Ben görsel öğreniciyim, sen işitsel öğrenicisin” biçimindeki sabit learning styles yaklaşımı için güçlü kanıt yoktur. Dual coding bu iddiaya dayanmaz.

Buradaki fikir daha basit:

Bazı bilgiler kelimelerle, bazı ilişkiler ise görsel temsille daha açık hale gelir. İki temsil birbirini tamamladığında öğrenen kişi aynı kavramı farklı ipuçlarıyla işleyebilir.

Altı güçlü stratejiden biri

Weinstein, Madan ve Sumeracki 2018'de öğrenme bilimi için sınıfta uygulanabilir altı stratejiyi derledi:

  • spacing,
  • interleaving,
  • retrieval practice,
  • elaboration,
  • concrete examples,
  • dual coding.

Dual coding için öneri, metnin yanına rastgele görsel koymak değil; öğrenilecek yapıyı **anlamlı bir görsel temsile dönüştürmek**.

Multimedia learning ne ekliyor?

Richard Mayer'ın multimedia learning araştırmaları kelime ve görselin birlikte kullanımını daha ayrıntılı inceler.

Bir süreç yalnız paragrafla anlatılmak yerine iyi tasarlanmış bir diyagramla birlikte verildiğinde, öğrenen kişi sözel ve görsel modeller arasında bağlantı kurabilir.

Ama kapasite sınırsız değildir. Gereksiz görsel, animasyon ve metin kalabalığı bilişsel yük yaratabilir.

Bu nedenle “daha fazla medya” ile “daha iyi öğrenme” aynı şey değildir.

Hangi bilgiyi görselleştirmek mantıklı?

İyi adaylar:

  • süreçler,
  • mekânsal ilişkiler,
  • neden-sonuç zincirleri,
  • hiyerarşiler,
  • zaman çizelgeleri,
  • sistem mimarileri,
  • karşılaştırmalar.

Zayıf adaylar:

  • yalnız dekoratif bir fotoğraf,
  • metindeki bilgiyi hiçbir yapı eklemeden tekrar eden ikon,
  • kavramla ilişkisi olmayan estetik illüstrasyon.

PKM notunda üç seviye

1. Metin

Kavramı kendi cümlelerinle açıkla.

2. Yapısal görsel

Diyagram, tablo, zaman çizelgesi ya da kavram haritasıyla ilişkinin yapısını göster.

3. Hafızadan yeniden üret

Görseli kapat ve yapıyı çizmeden ya da bakmadan anlat.

Üçüncü adım eklenmediğinde görsel yalnız daha anlaşılır bir referans olabilir; kalıcı öğrenmeyi ayrıca sınamaz.

Sketchnote şart mı?

Hayır.

Sanatsal çizim becerisi dual coding için gerekli değildir. Basit kutular, oklar ve iki sütunlu bir tablo çoğu zaman daha işlevseldir.

Amaç güzel bir not üretmek değil, **bilginin yapısını ikinci bir biçimde temsil etmek**.

AI görselleri otomatik çözüm mü?

Bir modelin ürettiği infografik güzel olabilir ama doğru olmayabilir.

Bilimsel veya teknik notta AI ile üretilen görsel:

  • kaynağa göre doğrulanmalı,
  • ilişki yönleri kontrol edilmeli,
  • uydurma etiket ve sayı barındırmamalı.

Aksi halde görsel, yanlış bilgiyi daha ikna edici hale getirir.

Sonuç

Dual coding'in değeri görsel tüketmek değil, sözel bilgi ile anlamlı görsel temsil arasında ilişki kurmaktır.

Bir görsel “Bu kavramın hangi yapısını metinden daha açık gösteriyor?” sorusuna cevap veremiyorsa muhtemelen öğrenme için gerekli değildir.

Sonraki bölüm: [[El yazısı mı klavye mi sorusunun meta-analizlerde neden tek cevabı yok?]]

Kaynaklar

Kaynak profili2 makale1 web

  1. Weinstein, Y., Madan, C. R., & Sumeracki, M. A. (2018). Teaching the science of learning. *Cognitive Research: Principles and Implications, 3*, 2. doi.org/10.1186/s41235-017-0087-y makale
  2. Mayer, R. E. (2017). Using multimedia for e-learning. *Journal of Computer Assisted Learning, 33*(5), 403–423. doi.org/10.1111/jcal.12197 makale
  3. Mayer, R. E. (2024). The Past, Present, and Future of the Cognitive Theory of Multimedia Learning. *Educational Psychology Review*. doi.org/10.1007/s10648-023-09842-1 web

Ölçüldü: En az bir hakemli araştırmaya ya da birincil ölçüme dayanıyor. Türler kaynak metninden otomatik çıkarılır. Tüm kaynaklar ve onları anan yazılar Kütüphane’de.

Ahmet Canal

Ahmet Canal

Dijital ürünler geliştiriyor, bilgi mimarisi ve sistem tasarımı üzerine çalışıyorum. Nitorel’i, notlarımı ihtiyaç duyduğum anda yeniden bulma derdinden yola çıkarak yazıyorum.

kaynak-notlari/kaynak-notu-dual-coding-notlar.md#kaynak-notu
Kasana al

Bu notu [[kasana]] al.

Yazının özeti, başlıkları, devam yazıları ve kaynakları Obsidian’a hazır bir kaynak notu olarak iner. “Kendi notum” bölümünü sen doldurursun; okuduğun yazı böylece kasanda bir bağlantıya dönüşür.

Kasan yok mu? Ücretsiz Starter Vault
gelen-kutusu/haftalik-not.md#bülten · haftada bir
Bülten

Haftada bir not, gelen kutuna [[bağlansın]].

Yeni yazılar ve uygulanabilir tek bir fikir. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.

← Önceki bölümKavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?Sonraki bölüm →El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit Değil
Bu yazıya bağlananlar
←Kavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?Bilim
Bu ağda devam et
→Kavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?Bilim→Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative InterrogationBilim→El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit DeğilBilim
OKUMA İLERLEMESİ0%
İÇİNDEKİLER11
Dual coding ne değildir?Altı güçlü stratejiden biriMultimedia learning ne ekliyor?Hangi bilgiyi görselleştirmek mantıklı?PKM notunda üç seviye1. Metin2. Yapısal görsel3. Hafızadan yeniden üretSketchnote şart mı?AI görselleri otomatik çözüm mü?Sonuç
Bilgi ağı4 not · 3 bağ
bu notKavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?Kavram Harital…Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative InterrogationNeden Diye Sor…El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit DeğilEl Yazısı mı K…

→ verdiği← gelen↔ karşılıklı

Bir Notu Görselleştirmek Ne Zaman Faydalı? Dual Coding BilimiBir notun üstüne gel; bağlarını gör.
BU AĞDA DEVAM ET
01Kavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?02Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative Interrogation03El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit Değil
Tüm yazılara dön ↗
[[Zettelkasten]][[İkinci Beyin]][[PARA]][[Evergreen notlar]][[Atomik not]][[İçerik Haritası]][[Aşamalı özetleme]][[Haftalık gözden geçirme]][[Obsidian]][[Geri bağlantılar]][[Zettelkasten]][[İkinci Beyin]][[PARA]][[Evergreen notlar]][[Atomik not]][[İçerik Haritası]][[Aşamalı özetleme]][[Haftalık gözden geçirme]][[Obsidian]][[Geri bağlantılar]]
nitorel

Notlarını bir işe yarasın diye tutanlar için. Kişisel bilgi yönetimi üzerine Türkçe yöntemler, rehberler ve sistemler.

İlk notunu bağla
KeşfetBaşlangıçYazılarKavramlarMarkdown SözlüğüFormat Rehberi
UygulaSistemlerAraçlarNot Denetçisi ↗nitoreldump ↗Kütüphane
NitorelHakkındaŞablonlarBülten arşiviDeğişikliklerKünyeİletişim
İçerikler CC BY 4.0 · © 2026 Nitorel · Ürünler ve marka unsurları hariç. Ahmet Canal tarafından tasarlanmıştır. RSS
GizlilikÇerezlerKVKKKoşullarİade
İstanbul --:--Başa dön
Nitorel.