İçeriğe geç
nitorel
7 GÜNSistemine başlaİlk sistemini yedi günde kur
Öğren
YazılarKaynaklı yazı dizileriKavramlarKavram kasası, formatlarSistemlerYöntemler, iş akışlarıKütüphaneKitaplar, kaynaklar
Kullan
AraçlarTarafsız araç atlasıNot DenetçisiÜcretsiz kontrol ↗nitoreldumpZihnini boşalt ↗nitorelhabitAlışkanlıklar ↗nitoreltoolTeşhis, göç, sentez, yapay zekâ
HakkındaŞablonlar 1 ücretsiz
kasa/yazilar/bilim/19-altini-cizmek-tekrar-okumak.md

Rehber · Not 211Ölçüldü

Altını Çizmek ve Tekrar Okumak Neden Öğrenmiş Gibi Hissettiriyor?

Vurgulama ve tekrar okuma neden popüler ama sınırlı öğrenme stratejileri? Büyük derlemeler ve meta-analizler, tanıdıklık hissi, doğru kullanım koşulları ve retrieval practice ile farkı.

Yazan Ahmet Canal · 5 Ekim 2026

[[bilim]][[rereading]][[highlighting]][[öğrenme]]
Okuma
2 dk
Yayın
5 Ekim 2026
Geri bağlantı
1
Kaynak
2
İçindekiler · 7 bölüm
Neden bu kadar rahat hissettiriyor?2013 değerlendirmesi2021 meta-analizi ne ekliyor?Vurgulama ne zaman yararlı olabilir?Tekrar okuma ne zaman mantıklı?PKM için en kötü senaryoSonuç
Bilgi ağı · 4 bağlantılı not
Dizi · 19 / 25Not Almanın Bilimi

0 / 25 bölüm okundu

  1. 01Unutma Eğrisi ve Aralıklı Tekrar
  2. 02Hatırlama Pratiği: Tekrar Okumak Neden Yetmez?
  3. 03Zihni Boşaltmak: Bilişsel Boşaltma Araştırmaları
  4. 04El Yazısı mı, Klavye mi? Bir Araştırmanın Anatomisi
  5. 05Cornell Not Alma Yöntemi ve Diğer Teknikler: Hangisi Gerçekten İşe Yarar?
  6. 06Hatırlamaya Çalışmak Neden Yeniden Okumaktan Daha Etkili? Retrieval Practice
  7. 07Test Çözmek Sadece Bilgiyi Ölçer mi, Yoksa Öğrenmenin Kendisi midir?
  8. 08Aynı Konuya Saatlerce Çalışmak mı, Konuları Karıştırmak mı? Interleaving Etkisi
  9. 09Bilgiyi Kendin Üretince Neden Daha İyi Hatırlıyorsun? Generation Effect
  10. 10Bir Konuyu Kendine Anlatmak Gerçekten Öğrenmeyi Güçlendiriyor mu? Self-Explanation
  11. 11Zihni Boşaltmak Tembellik Değil: Cognitive Offloading Nasıl Çalışıyor?
  12. 12Beynimiz Neyi Not Alacağına Nasıl Karar Veriyor? Metamemory ve Dışsal Hafıza
  13. 13Google Etkisi: Bilgiyi mi Hatırlıyoruz, Bilginin Nerede Olduğunu mu?
  14. 14İnternetten Aradıkça Neden Daha Fazla İnternetten Arıyoruz? Internet Fixation Effect
  15. 15Ekran Görüntüsü Alınca Beyin Artık Hatırlamama Gerek Yok mu Diyor?
  16. 16Kavram Haritaları Gerçekten Daha İyi Öğrenmemizi Sağlıyor mu?
  17. 17Bir Notu Görselleştirmek Ne Zaman Faydalı? Dual Coding Bilimi
  18. 18El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit Değil
  19. 19Altını Çizmek ve Tekrar Okumak Neden Öğrenmiş Gibi Hissettiriyor?
  20. 20Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative Interrogation
  21. 21Aralıklı Tekrarın Asıl Sorusu: Tekrar Etmek Değil, Ne Zaman Tekrar Etmek?
  22. 22Bir Kez Öğrenmek Yetmez: Successive Relearning Nedir?
  23. 23Uyumak Öğrenmenin Sonrası Değil, Bir Parçası mı?
  24. 24Bildiğini Sanmak ile Bilmek Aynı Şey Değil: Metacognition ve Öğrenme Yanılsamaları
  25. 25Kolay Çalışmak Neden İyi Hissettirip Kötü Öğretebilir? Desirable Difficulties
Kısaca

Vurgulama ve tekrar okuma tamamen işe yaramaz değildir. Sorun, çoğu zaman daha güçlü tekniklerin yerine kullanılmaları ve **tanıdıklık hissini öğrenme sanmamıza** yol açmalarıdır. Araştırma derlemeleri practice testing ve distributed practice için daha tutarlı kanıt buluyor.

Neden bu kadar rahat hissettiriyor?

İkinci okumada metin daha kolay akar. Daha önce gördüğün cümleleri daha hızlı tanırsın. Sarı fosforla işaretlediğin bölüm de “önemli” görünür.

Bu iki deneyim öğrenmenin kendisiyle karışabilir.

Fakat bir bilgiyi görünce tanımak ile kitap kapalıyken üretmek farklı görevlerdir.

2013 değerlendirmesi

Dunlosky ve arkadaşları öğrencilerin kendi başlarına kullanabileceği on yaygın öğrenme tekniğini geniş literatür üzerinden değerlendirdi.

**Yüksek fayda:** practice testing ve distributed practice.

**Orta fayda:** elaborative interrogation, self-explanation ve interleaved practice.

**Düşük fayda:** summarization, highlighting/underlining, keyword mnemonic, imagery for text learning ve rereading.

Buradaki “düşük”, “hiçbir koşulda çalışmaz” demek değildir. Değerlendirme genellenebilirlik, etki tutarlılığı ve uygulama koşullarını birlikte ele alır.

2021 meta-analizi ne ekliyor?

Donoghue ve Hattie 242 çalışmadaki 1.619 etkiyi ve 169.179 katılımcıyı içeren bir meta-analiz yaptı.

Distributed practice ve practice testing yine en güçlü teknikler arasındaydı. Underlining ve summarization daha düşük ortalama etkiler gösterdi.

Ancak yazarlar önemli bir uyarı yaptı: çalışmaların büyük kısmı yüzeysel/faktüel öğrenme ve yakın transfer ölçüyordu. Bu yüzden teknikleri bağlamdan bağımsız bir sıralama tablosu gibi kullanmamak gerekir.

Vurgulama ne zaman yararlı olabilir?

Altını çizmek bir **seçim işlemi** olarak kullanılabilir.

Bir paragrafta gerçekten tek ana cümleyi seçmek:

  • ana iddiayı ayırt etmeye,
  • sonraki review'u hızlandırmaya,
  • soru üretilecek yeri belirlemeye

yardım edebilir.

Sorun, sayfanın yarısını boyamak ve işaretlemeyi öğrenmenin son adımı sanmaktır.

Tekrar okuma ne zaman mantıklı?

İlk okumada anlaşılmayan yoğun bir metni yeniden okumak gerekebilir.

Ama ikinci turun görevi yalnız aynı satırları yeniden görmek olmamalı:

  1. İlk okumadan sonra metni kapat.
  2. Ana fikri söyle.
  3. Eksik veya belirsiz yeri işaretle.
  4. Yalnız o bölümü yeniden oku.
  5. Tekrar kapat ve açıklamayı güncelle.

Bu sıra rereading'i retrieval practice ile birleştirir.

PKM için en kötü senaryo

Web Clipper ile yüzlerce makale kaydetmek, Readwise ile binlerce highlight toplamak ve hiçbirini yeniden işlememek güçlü bir bilgi sistemi değildir.

Bu sistem capture'da iyidir, öğrenmede değil.

Bir highlight'ın değeri ancak sonraki bir işleme bağlanırsa artar:

  • soruya dönüşür,
  • kalıcı nota dönüşür,
  • projede kullanılır,
  • başka bir fikirle ilişkilendirilir.

Sonuç

Vurgulama ve tekrar okuma düşman değildir. Sadece **öğrenmenin kanıtı değillerdir**.

Bir çalışma oturumunun sonunda kendine şu soruyu sor:

“Kaynak kapalıyken neyi üretebiliyorum?”

Bu soru, akıcı okuma hissi ile gerçek erişilebilir bilgi arasındaki farkı ortaya çıkarır.

Sonraki bölüm: [[Neden diye sormak öğrenmeyi derinleştiriyor mu?]]

0%

Kaynaklar

Kaynak profili2 makale

  1. Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques. *Psychological Science in the Public Interest, 14*(1), 4–58. doi.org/10.1177/1529100612453266 makale
  2. Donoghue, G. M., & Hattie, J. A. C. (2021). A Meta-Analysis of Ten Learning Techniques. *Frontiers in Education, 6*, 581216. doi.org/10.3389/feduc.2021.581216 makale

Ölçüldü: En az bir hakemli araştırmaya ya da birincil ölçüme dayanıyor. Türler kaynak metninden otomatik çıkarılır. Tüm kaynaklar ve onları anan yazılar Kütüphane’de.

Ahmet Canal

Ahmet Canal

Dijital ürünler geliştiriyor, bilgi mimarisi ve sistem tasarımı üzerine çalışıyorum. Nitorel’i, notlarımı ihtiyaç duyduğum anda yeniden bulma derdinden yola çıkarak yazıyorum.

kaynak-notlari/kaynak-notu-altini-cizmek-tekrar-okumak.md#kaynak-notu
Kasana al

Bu notu [[kasana]] al.

Yazının özeti, başlıkları, devam yazıları ve kaynakları Obsidian’a hazır bir kaynak notu olarak iner. “Kendi notum” bölümünü sen doldurursun; okuduğun yazı böylece kasanda bir bağlantıya dönüşür.

Kasan yok mu? Ücretsiz Starter Vault
gelen-kutusu/haftalik-not.md#bülten · haftada bir
Bülten

Haftada bir not, gelen kutuna [[bağlansın]].

Yeni yazılar ve uygulanabilir tek bir fikir. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.

← Önceki bölümEl Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit DeğilSonraki bölüm →Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative Interrogation
Bu yazıya bağlananlar
←El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit DeğilBilim
Bu ağda devam et
→Hatırlama Pratiği: Tekrar Okumak Neden Yetmez?Bilim→Hatırlamaya Çalışmak Neden Yeniden Okumaktan Daha Etkili? Retrieval PracticeBilim→Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative InterrogationBilim→El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit DeğilBilim
OKUMA İLERLEMESİ0%
İÇİNDEKİLER7
Neden bu kadar rahat hissettiriyor?2013 değerlendirmesi2021 meta-analizi ne ekliyor?Vurgulama ne zaman yararlı olabilir?Tekrar okuma ne zaman mantıklı?PKM için en kötü senaryoSonuç
Bilgi ağı5 not · 4 bağ
bu notHatırlama Pratiği: Tekrar Okumak Neden Yetmez?Hatırlama Prat…Hatırlamaya Çalışmak Neden Yeniden Okumaktan Daha Etkili? Retrieval PracticeHatırlamaya Ça…Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative InterrogationNeden Diye Sor…El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit DeğilEl Yazısı mı K…

→ verdiği← gelen↔ karşılıklı

Altını Çizmek ve Tekrar Okumak Neden Öğrenmiş Gibi Hissettiriyor?Bir notun üstüne gel; bağlarını gör.
BU AĞDA DEVAM ET
01Hatırlama Pratiği: Tekrar Okumak Neden Yetmez?02Hatırlamaya Çalışmak Neden Yeniden Okumaktan Daha Etkili? Retrieval Practice03Neden Diye Sormak Öğrenmeyi Derinleştiriyor mu? Elaborative Interrogation04El Yazısı mı Klavye mi? Bilimin Cevabı Sandığımız Kadar Basit Değil
Tüm yazılara dön ↗
[[Zettelkasten]][[İkinci Beyin]][[PARA]][[Evergreen notlar]][[Atomik not]][[İçerik Haritası]][[Aşamalı özetleme]][[Haftalık gözden geçirme]][[Obsidian]][[Geri bağlantılar]][[Zettelkasten]][[İkinci Beyin]][[PARA]][[Evergreen notlar]][[Atomik not]][[İçerik Haritası]][[Aşamalı özetleme]][[Haftalık gözden geçirme]][[Obsidian]][[Geri bağlantılar]]
nitorel

Notlarını bir işe yarasın diye tutanlar için. Kişisel bilgi yönetimi üzerine Türkçe yöntemler, rehberler ve sistemler.

İlk notunu bağla
KeşfetBaşlangıçYazılarKavramlarMarkdown SözlüğüFormat Rehberi
UygulaSistemlerAraçlarnitoreltoolNot Denetçisi ↗nitoreldump ↗Kütüphane
NitorelHakkındaŞablonlarFiyatlandırmaBülten arşiviDeğişikliklerKünyeİletişim
Özgün metinler CC BY 4.0 · © 2026 Nitorel · Ürünler, marka unsurları ve üçüncü taraf materyaller hariç. Ahmet Canal tarafından tasarlanmıştır. RSS
GizlilikÇerezlerKVKKKoşullarİade
İstanbul --:--Başa dön
Nitorel.