Anytype'ta bağlantılar ve backlink: nesneler nasıl birbirini bulur?

[[Anytype sözlüğünde]] Object'in tek başına bir dosya gibi düşünülmediğini gördük. Bağlantılar bu modelin çalıştığı yerdir.

Dört bağlantı biçimini ayır

Anytype Links belgesi üç ana bağlantı ailesi sayar: Block Links, Property Links ve Date Links. Editör içinde ayrıca @ ile inline bağlantı ve seçili metne alias link eklenebilir (Anytype, Links).

Bir Project sayfasına Task kartı bırakmak ile Task'ın Project Property'sini o projeye bağlamak aynı sonucu üretmez. İlki okuma akışında görünür bir referanstır. İkincisi sorgulanabilir bir ilişkidir.

Backlink neyi gösterir?

Backlink, başka bir Object'ten açık olan Object'e gelen bağlantıdır.

Anytype Links belgesine göre Backlinks Property'si Object Header'a eklenebilir. Böylece açık nesneye hangi Object'lerin referans verdiğini görebilirsin (Anytype, Links).

Örnek:

• "Nitorel Anytype dizisi" Project Object'i, "Anytype Query" yazı nesnesine bağlanıyor.
• "Anytype Query" nesnesini açtığında Project, backlink olarak görülebilir.

Bu çift yönlü görünürlük, bağlantıyı yalnız navigasyon olmaktan çıkarır. Bir nesnenin hangi bağlamlarda kullanıldığını da gösterir.

Property bağlantısı neden farklı?

[[Property bölümünde]] Object biçimli Property'nin başka bir Object'e referans verdiğini gördük.

Örneğin:

**Book → Author → Person**

Buradaki "Author" yalnız bağlantı değil, bağlantının anlamıdır. Aynı Book içinde Editor, Publisher veya Recommended By gibi başka Object Property'leri de olabilir.

Bu, serbest wikilink ile şemalı ilişki arasındaki farktır:

• "Ursula K. Le Guin" adına metin içinde bağlanmak: içerik bağlantısı.
• Author Property'sini Ursula K. Le Guin Object'ine bağlamak: yapılandırılmış ilişki.

İkisi birlikte kullanılabilir.

Her bağlantıyı Property yapma

Property bağlantıları güçlü olduğu için her referansı şemaya çevirmek kolay bir tuzaktır.

Şu test yeterli:

1. Bu bağın bir adı var mı?
2. Aynı ilişki birçok Object'te tekrar ediyor mu?
3. Buna göre filtre veya Query oluşturacak mıyım?

Üç soruya da hayır diyorsan normal link daha hafif olabilir.

Bir araştırma notunda geçen her kavramı Property olarak modellemek, not yazmayı veri girişi işine dönüştürür.

Tarih de bağlantıdır

Anytype Links belgesi @today, @tomorrow veya belirli bir tarih seçerek Date Object'e bağlanabileceğini belirtir. Tarihler Anytype'ta yalnız metin değildir; ayrı Object olarak açılabilir.

Bu konu [[Date Object]] bölümünde ayrıntılı. Burada önemli olan şu: zaman da bilgi ağının bir düğümüdür.

Graph bağlantıları nereden alır?

Graph belgesine göre bir çizgi:

• editör içindeki linkten,
• Object Property referansından,
• backlink'ten

doğabilir (Anytype, Graph).

Yani Graph'ı anlamak için önce bağlantı üretme biçimlerini anlamalısın. Graph boşsa sorun çoğu zaman Graph değildir; Object'lerin arasında gerçek bağ yoktur.

Kullanışlı bir bağlantı kuralı

Nitorel için pratik kural:

**Okurken anlam taşıyorsa link, sorgularken anlam taşıyorsa Property.**

Örnek bir toplantı notunda "Nitorel" kelimesine inline link yeterli olabilir. Ama her Meeting'in hangi Project'e ait olduğunu filtrelemek istiyorsan Project Object Property kullan.

Bu yaklaşım bilgi ağını kurar ama not alma hızını öldürmez.

Sonraki bölümde bu bağlantıların görsel haritasına, [[Graph]] yüzeyine geçiyoruz.