Rehber · Not 76Ölçüldü
Önce Dök, Sonra Ayıkla
Yakalamak hızlı ve kabul edicidir. Ayıklamak yavaş ve eleyicidir. İkisini aynı anda yapmak görev değiştirmenin bedelini ödetir.
Yazan Ahmet Canal · 4 Ekim 2026
- Okuma
- 2 dk
- Yayın
- 4 Ekim 2026
- Geri bağlantı
- 3
- Kaynak
- 4
İçindekiler · 4 bölüm
Bilgi ağı · 8 bağlantılı not
İki iş
Bir fikir gelir. Not uygulaması klasör, etiket ve başlık sorar. Klasör seçilene kadar fikir gitmiş olabilir.
| Ölçü | Yakalamak | Ayıklamak |
|---|---|---|
| Soru | Aklımda ne var? | Bu ne, nereye ait? |
| Tempo | Hızlı | Yavaş, karşılaştırmalı |
| Tavır | Kabul eden | Eleyen |
| Hata | Fikir gider, geri gelmez | Yanlış yere koymak, sonra düzelir |
Öncelik yakalamadadır. Uygulama adımları: Brain Dump Nasıl Yapılır: On Dakikada Zihni Boşaltmak. Gelen kutusunun taşması: Yakalama ve Gelen Kutusu.
Görev değiştirmek
Stephen Monsell (2003) insanların bir görevden diğerine geçince, geçişi önceden bilseler bile yavaşladığını ve hata yaptığını özetler. Zihin her geçişte kuralları yeniden yükler.
Yazarken “bu hangi liste?” diye sormak, üretmekten değerlendirmeye geçmektir. Dakikada onlarca kez olursa bedel birikir.
Gloria Mark ve arkadaşları (2008) e-posta görevi sırasında kesinti verdi. Kesilenler işi daha hızlı bitirdi ama daha fazla stres, zaman baskısı, hayal kırıklığı ve çaba bildirdi. Kesinti her zaman verimi düşürmez. Bazen hızlandırır, bedelini sinir sistemi öder. Yakalarken kendini sınıflandırmayla kesmek de buna benzer. İş çıkar, yorucu olur, yorucu olan ertelenir.
Leroy’un dikkat kalıntısı (açık döngüler) aynı yere çıkar.
GTD’deki ayrım
David Allen’ın gözden geçirilmiş Getting Things Done (2015) beş aşamayı ayırır. İlk ikisi kasıtlı olarak ayrıdır:
- Yakala. Dikkatini çeken her şeyi gelen kutusuna at.
- Netleştir. Sonra her öğeye bak: bu nedir, eylem istiyor mu?
- Düzenle. Sonucu ait olduğu yere koy.
- Gözden geçir. Sistemi düzenli tara.
- Uygula. Ne yapacağını seç.
Allen, yakalama sırasında netleştirmeye girmemeyi önerir. Beş adımın tamamı: GTD: Aklındakini Sisteme Taşımak.
İki oturum
Dök, 2–10 dakika. Süre kesin. Silme, düzeltme, sınıflandırma yok. Bir düşünce bir satır. “Saçma” dediğin şeyi de yaz.
Ayıkla, başka bir anda. Her satıra bir soru: nereye ait? İki kez yazılanı birleştir. Eylem istemeyeni arşive ya da fikir listesine bağla. İki dakikadan kısa sürecekse Allen’ın kuralı: hemen yap.
Ayıklama her gün olmak zorunda değil. Gelen kutusu hiç boşalmazsa güven şartı bozulur. Zihin sistemi çöplük sayarsa tutmaya geri döner.
Uygulamada süreli boşaltma birinci aşamadır. İkincide satırlar listelere taşınır. Listelerin nasıl bağlandığı Wikilink ile Düşünmek: Bir Satır, Birden Fazla Liste yazısında. Taşınan notun kalıcı yeri kasa.
Kaynaklar
Kaynak profili2 makale1 kitap1 web
- Allen, D. (2015). Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity (gözden geçirilmiş baskı). Penguin. kitap
- Mark, G., Gudith, D., & Klocke, U. (2008). The cost of interrupted work: More speed and stress. Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI ’08) içinde (s. 107–110). ACM. web
- Leroy, S. (2009). Why is it so hard to do my work? The challenge of attention residue when switching between work tasks. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 109(2), 168–181. doi.org/10.1016/j.obhdp.2009.04.002 makale
- Monsell, S. (2003). Task switching. Trends in Cognitive Sciences, 7(3), 134–140. makale
Ölçüldü: En az bir hakemli araştırmaya ya da birincil ölçüme dayanıyor. Türler kaynak metninden otomatik çıkarılır. Tüm kaynaklar ve onları anan yazılar Kütüphane’de.
Bu notu kasana al.
Yazının özeti, başlıkları, devam yazıları ve kaynakları Obsidian’a hazır bir kaynak notu olarak iner. “Kendi notum” bölümünü sen doldurursun; okuduğun yazı böylece kasanda bir bağlantıya dönüşür.
Haftada bir not, gelen kutuna bağlansın.
Yeni yazılar ve uygulanabilir tek bir fikir. Reklam yok, istediğin an tek tıkla ayrılırsın.