PARA'yı 90 Dakikada [[Kurmak]]

Başlamadan önce: iki karar

Bu rehber, 90 dakikalık tek bir oturum için yazıldı. Başlamadan iki kararı ver:

• Ana aracın hangisi? Notlar için tek bir yer seç: Obsidian, Notion, Apple Notes, fark etmez. Dosyalar için de bir yer seç: Google Drive, OneDrive ya da bilgisayarın Belgeler klasörü. Araç seçemiyorsan araç atlasına değil, şu an zaten kullandığına git. Kurulumu bitirmek, doğru aracı bulmaktan daha değerli.
• Mükemmellik yok. Forte’nin önerisi açık: eski dağınıklığı temizlemeye çalışmak yerine onu arşivleyip sıfırdan başlamak (Forte, 2023). Bu rehber o öneriyi izliyor.

0–15. dakika: Proje envanteri

Kağıt ya da boş bir not aç. Başlık: “Şu an üzerinde çalıştığım projeler.” Aklına gelen her şeyi yaz, ama her maddeyi şu teste sok: bitince “bitti” diyebilir miyim?

İpuçları:

• Takvimine bak. Önümüzdeki dört haftadaki toplantılar, teslimler, randevular projelere işaret eder.
• E-posta ve WhatsApp’ına bak. Cevap beklediğin ya da cevap vermen gereken konuşmalar genellikle bir projenin parçasıdır.
• Masaüstüne ve İndirilenler’e bak. Son iki haftada açtığın dosyalar hangi işlere aitti?

Bu adımda çoğu kişi 5 ile 25 arasında proje bulur. Listeyi fiil ve sonuçla yeniden yaz: “Tez” değil “Tez 2. bölüm taslağını danışmana göndermek”; “Ev” değil “Kasım sonuna kadar yeni eve taşınmak”. GTD’deki “sonucu tanımla” ilkesi burada doğrudan işe yarar (Allen, 2015).

15–25. dakika: Dört klasörü aç

Hem not aracında hem dosya aracında aynı dört klasörü aç. Başına rakam koymak sıralamayı sabitler:

1 Projeler/
2 Alanlar/
3 Kaynaklar/
4 Arşiv/

Klasör adlarını Türkçe yazmakta sakınca yok; ancak senkronizasyon ve paylaşımda sorun yaşamamak için dosya adlarında bazı kurallara dikkat etmek iyi olur. Bu konu ayrı bir yazının konusu: [[Türkçe karakterler ve dijital notlar]].

Envanterdeki her proje için 1 Projeler altında bir klasör aç. Proje klasörü adına bitiş ayını eklemek, gözden geçirmede işini kolaylaştırır:

1 Projeler/
  2026-11 Taşınma/
  2026-12 Tez önerisi/
  2026-12 YDS/

25–40. dakika: Alanları yaz

Alanlar, hayatında sürekli sorumluluk taşıdığın başlıklardır. Çoğu insanın alan sayısı 5 ile 15 arasındadır. Başlangıç için şu listeden sana uyanları seç ve eksikleri ekle:

Her alan için bir klasör aç. Klasörün içi şimdilik boş kalabilir. Evrak ve resmî işler alanını ciddiye al; Türkiye’de e-Devlet belgelerinden garanti belgelerine kadar sürekli yeni bir kâğıt çıkar. Bunun için ayrı bir rehber yazdık: [[kişisel evrak arşivi]].

40–60. dakika: Eski her şeyi göm

Şimdi en önemli ve en rahatlatıcı adım. Mevcut tüm klasörlerini ve dağınık dosyalarını tek bir tarihli klasöre taşı:

4 Arşiv/
  2026-09 Eski düzen/
    Masaüstü/
    İndirilenler/
    Okul/
    İş/
    ...

Hiçbir şeyi silme, hiçbir şeyi yeniden adlandırma. Sadece taşı. Not uygulamasında da aynısını yap: eski defterleri, etiketleri ya da klasörleri “Eski düzen” altına topla.

Bu neden işe yarar? Çünkü eski dosyaların çok büyük bir kısmına bir daha hiç bakmayacaksın ve baktığında da arama çubuğu seni bulur. Forte bu adımı özellikle öneriyor: geçmişi düzenlemek, geleceği düzenlemekten çok daha pahalıdır ve karşılığı azdır (Forte, 2023).

60–80. dakika: Aktif projeleri besle

Arşivden yalnızca aktif projeler için gereken dosyaları yukarı taşı. Tez önerisi için gereken PDF’leri, taslağı ve danışman yazışmalarını 2026-12 Tez önerisi içine al. Taşınma için kira sözleşmesini ve nakliye tekliflerini 2026-11 Taşınma içine al.

Bir kural koy: bu adımda 20 dakikayı geçme. Eksik kalan dosyalar sorun değil; ihtiyaç duyduğunda arşivde arayıp bulacaksın ve o anda yukarı taşıyacaksın. PARA’nın “tam zamanında düzenleme” mantığı budur (Forte, 2022).

80–90. dakika: İlk haftanın kuralları

Kurulumu kalıcı yapan şey, önümüzdeki bir haftada yeni gelen bilgiyi nereye koyduğundur. Masana ya da not uygulamanın en üstüne şu dört soruyu yaz:

1. Bu, aktif bir projeye mi yarıyor? → Projeler
2. Sürekli sorumlu olduğum bir alana mı ait? → Alanlar
3. İlgimi çekiyor, ileride işe yarayabilir mi? → Kaynaklar
4. Hiçbiri mi? → Arşiv ya da çöp

Karar veremediğin her şey için bir gelen kutusu (inbox) klasörü aç ve haftada bir boşalt. Yakalama ile düzenlemeyi ayırmak, PARA’nın en az konuşulan ama en çok işe yarayan alışkanlığıdır. Konunun ayrıntısı temel rehberde: [[Yakalama ve gelen kutusu]].

Araçlara göre küçük notlar

Kurulum bitti mi?

Doksan dakikanın sonunda elinde şunlar olmalı:

• Güncel bir proje listesi (fiil + sonuç + ay)
• Her araçta aynı dört klasör
• Tek bir tarihli klasöre gömülmüş eski düzen
• Aktif projelere taşınmış birkaç kritik dosya
• Yeni bilgiyi yerleştirmek için dört soru

Bu kurulum ilk ay içinde mutlaka sarkacak: projeler bitecek ama arşive gitmeyecek, gelen kutusu dolacak. Bu normal. Sistemi yaşatan şey haftalık gözden geçirmedir; dizinin sonraki bölümü tam olarak bunu anlatıyor: [[PARA’yı yaşatmak]].